De reeks Scientia Artis

De collectie Scientia Artis wordt uitgegeven door het KIK. De werken in deze reeks - monografieën, tentoonstellingscatalogi of colloquiumbundels - tonen de resultaten van onderzoeksprojecten of van wetenschappelijke evenementen die het KIK (mede) organiseerde.

Elk van de volumes in de reeks vormt de neerslag van de vele nieuwe gegevens die het KIK tijdens verschillende opdrachten kon verzamelen. De uitgebreide kennis over de evolutie van de door kunstenaars gebruikte materialen en technieken en de multidisciplinaire visie van het Instituut, leiden tot een nieuwe stap in het onderzoek: de studie van een welbepaald aspect van het patrimonium vanuit verschillende invalshoeken.

 

Between Carpentry and Joinery. Wood Finishing Work in European Medieval and Modern Architecture 

Verschenen in december 2016

2016-05-13_105711_small

 

O.l.v. Pascale Fraiture, Paulo Charruadas, Patrice Gautier, Mathieau Piavaux en Philippe Sosnowska. Diverse auteurs.
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2016
Scientia Artis 12
Taal: Engels
270 pagina's, 100 zwart-witafbeeldingen en 100 kleurenafbeeldingen
ISBN 978-2-930054-28-5
Prijs: 45 €*

Bekijk de inhoudstafel (pdf)

Bestellen

Al te vaak richten studies van houten architectuurafwerkingen van de middeleeuwen tot de moderne periode zich op het structurele aspect van het timmerwerk. Between Carpentry and Joinery vult de leegte op door deze afwerkingen juist te benaderen als informatiebron voor de geschiedenis van het gebouw, door de bouwchronologie te retraceren en de materiële culturen en leefwijzen in beeld te brengen. Daarbij blijkt de grens tussen timmer- en schrijnwerk in veel historische bouwwerken erg vaag of zelfs kunstmatig. Between Carpentry and Joinery pleit voor het ontwikkelen van een globale benadering tot de architecturale toepassing van hout om zo de organisatie van een gebouw, de logica van zijn constructie en zijn gebruik, en meer in het algemeen de complexe geschiedenis van de bestudeerde gebouwen in kaart te brengen.

logos_sa12_-_400

 



D'une même main. Peintures murales du XVe siècle dans la principauté de Liège. Regards croisés sur la chapelle du château de Ponthoz et l'église de Bois
 - Verschenen in april 2016

2016-05-13_105711_small

 

O.l.v. Ilona Hans-Collas, met bijdragen van Anna Bergmans, Thomas Coomans, Estelle De Groote, Alain Marchandisse, Christophe Masson, Walter Schudel en Marina Van Bos. Met de medewerking van Helena Wouters.
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2016
Scientia Artis 11
Taal: Frans en 1 bijdrage in het Engels
431 pagina's, 364 kleurenafbeeldingen en schema's
ISBN 978-2-930054-27-8
Prijs: 60 €*

Bekijk de inhoudstafel (pdf)

Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

Deux ensembles de peintures murales du xve siècle, aussi exceptionnels que méconnus, sont ici au cœur d’une passionnante enquête pluridisciplinaire : ceux de la chapelle Saint-Hubert du château de Ponthoz et ceux de l’église Saint-Lambert de Bois (commune de Clavier, Wallonie, Belgique). Une équipe de spécialistes s’est plongée dans les décors peints de ces deux hameaux et a interrogé tous leurs aspects.

Mieux connaître le lieu et l’édifie, analyser les phénomènes d’altération des peintures murales, comprendre le rôle des commanditaires, identifier les images peintes et apprécier la facture du peintre sont au cœur des propos. Les observations et analyses chimiques menées in situ, l’exploitation d’une riche documentation totalement inédite et les comparaisons iconographiques et stylistiques ont livré de nombreuses réponses réunies dans cette double monographie.

Les indices convergent pour attribuer désormais à la même main d’artiste ou, tout au moins, au même atelier ces œuvres monumentales peintes vers 1460. Leurs prestigieux instigateurs sont le chanoine Wautier de Corswarem et le seigneur de Bois, soucieux de la mise en place de programmes savants qu’ils confient à un peintre de talent. Le choix des matériaux, la maîtrise technique, les thèmes iconographiques et la connexion vers d’autres milieux artistiques, notamment les manuscrits enluminés, sont autant d’aspects qui s’imbriquent, s’enrichissent mutuellement et qui attestent de liens interactifs entre l’artiste et les concepteurs.


D’une même main combine résultats scientifiques et pistes de réflexion pour offrir une toute nouvelle vision de la production picturale du xve siècle liégeois.


Machinae Spirituales. Les retables baroques dans les Pays-Bas méridionaux et en Europe. Contributions à une histoire formelle du sentiment religieux au XVIIe siècle

 

O.l.v. Brigitte D'Hainaut-Zveny (ULB) en Ralph Dekoninck (UCL)
Scientia Artis 10
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2014, 321 p., 198 ill.
Taal: Frans, met enkele artikels in het Engels
ISBN: 978-2-930054-25-4
Prijs: 60 €*

Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

De barok dient zich vandaag aan als een fascinerende spiegel voor onze postmoderne maatschappij, die sommigen typeren als neobarok. Herkennen we ons inderdaad niet in deze kunst der buitensporigheid, met speciale effecten die rechtstreeks uit een Deus ex machina komen? Welnu, een van de meest sprekende uitdrukkingen van deze vitalistische totaalbarok is de retabelkunst. Als spectaculaire kunst bij uitstek fungeert ze als decor van de pronkzuchtige liturgie van de Contrareformatie, en zelfs als essentiële ‘acteur' in de bevatting van het goddelijke. Ze vormt een soort van visueel koppelteken tussen het aardse en het hiernamaals, maar lijkt ook in een relatie tussen de gelovigen en de Katholieke Kerk die niet verticaal is maar horizontaal, het brandpunt te zijn van de visuele cultuur van de Contrareformatie. Het barokke retabel is wel degelijk een Europees fenomeen dat is geworteld in de Italiaanse artistieke cultuur, maar neemt niettemin specifieke vormen aan in elke ruimte van de katholieke wereld van de 17de eeuw. Een van de ruimtes waarin deze kunstvorm bijzonder welig tierde is die van de oude Nederlanden. 

Deze uitgave tracht om deze ‘spirituele machines' opnieuw in het sociocultureel en religieus weefsel van de periode te situeren, en biedt daarbij een genealogische en typologische studie van hun materialen, vormen, thema's en functies. Een dergelijke benadering van de culturele en religieuze context en van de modellen en types wordt aangevuld met de analyse van de spirituele en dynamische esthetiek die deze retabels opwekken. Deze kritische studies gaan onder meer vergezeld van een inventaris van de barokke retabels van de oude Nederlanden die online wordt voortgezet in de BALaT-databank van het KIK. 


A Masterly Hand. Interdisciplinary Research on the Late-Medieval Sculptor Master of Elsloo in an International Perspective

cover

Akten van het colloquium georganiseerd door het KIK te Brussel op 20-21 oktober 2011
Redactie: Famke Peters
Scientia Artis 9
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2013, 346 p.
Taal: Engels, met enkele artikels in het Nederlands, Frans en Duits
ISBN: 978-2-930054-19-3
Prijs: 60 €*

Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

Tevens gratis beschikbaar als e-book, klik hier

De naam ‘Meester van Elsloo’ werd in 1940 door kunstgeleerde J.J.M. Timmers in het leven geroepen om er de onbekende maker mee aan te duiden van een laatgotisch houten Sint-Anna te Drieënbeeld in de kerk van het Nederlands-Limburgse Elsloo. In de daaropvolgende decennia werden aan die Sint-Anna talrijke stijlverwante beelden gekoppeld, waardoor het oeuvre van de ‘Meester van Elsloo’ uitgroeide tot zeker tweehonderd werken, vooral bewaard in Belgisch en Nederlands Limburg en de Duitse grensstreek. Tot voor kort bleef het onderzoek naar deze beelden en hun maker(s) nagenoeg uitsluitend beperkt tot een stilistische benadering. Nochtans doen ze tal van vragen rijzen die een diepgaand onderzoek behoeven. Ze hebben onder meer betrekking op de identiteit van de beeldsnijder of, beter gezegd, de beeldsnijders gegroepeerd onder de naam ‘Meester van Elsloo’, hun herkomst, de periode en plaats van werkzaamheid en de werkorganisatie binnen het atelier of de ateliers.         

Het grootscheepse interdisciplinaire onderzoek gevoerd door het KIK in 2010-2011 in samenwerking met partners uit binnen- en buitenland, moest een nieuw licht werpen op deze omvangrijke beeldengroep en zijn vervaardigers. De stijlstudie werd dit keer aangevuld met uitgebreid onderzoek naar de gebruikte materialen en technieken, met bijzondere aandacht voor werkbanksporen en restanten van originele polychromie. Van groot belang was ook de dendrochronologische analyse van een groot aantal beelden die leidde tot verrassende resultaten betreffende de herkomst van het hout en de onderlinge verwantschap tussen de stukken. Een aantal complementaire studies moest helpen de ‘Meester van Elsloo’ beter in zijn historische en artistieke context te situeren. De resultaten van al deze deelonderzoeken werden samengebracht en gepresenteerd op het colloquium georganiseerd door het KIK op 20 en 21 oktober 2011. Het nieuwe volume in de Scientia Artis-reeks van het KIK, A Masterly Hand. Interdisciplinary Research on the Late-Medieval Sculptor(s) Master of Elsloo in an International Perspective, is de schriftelijke neerslag daarvan, aangevuld met een wetenschappelijke inventaris en de resultaten van nieuw archiefonderzoek.

 


 

 

The Brueg(H)el Phenomenon. Paintings by Pieter Bruegel the Elder and Pieter Brueghel the Younger with a Special Focus on Technique and Copying Practices

brueghel_3vol 

Auteurs: Christina Currie & Dominique Allart
Scientia Artis 8
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2012, 1062 p., 3 vol. & website
Taal: Engels
ISBN: 978-2-930054-14-8

Brochure (pdf)

Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

 Als eerste monografie over de techniek van Pieter Bruegel de Oude, hier geconfronteerd met een diepgaande studie van de exacte kopieën uitgevoerd door zijn oudste zoon, verkent dit driedelige werk een fenomeen van artistiek mimetisme dat even enigmatisch is als fascinerend. Essentiële ontdekkingen over de werkprocedés van beide kunstenaars worden onthuld en talrijke toeschrijvingen herzien. De auteurs tonen onder meer op onweerlegbare wijze aan dat beide overgeleverde versies van de Val van Icarus geenszins van de hand zijn van Pieter Bruegel de Oude, noch van die van Pieter de Jonge. Honderden kleurenafbeeldingen en een overvloedige laboratoriumdocumentatie illustreren het discours en laten toe om, stap voor stap, het onderzoek te volgen.

Bij aankoop van het boek krijgt u tevens toegang tot een prachtige website met meer dan 2000 extra illustratie: http://bruegel-brueghel.kikirpa.be/


 

Tree Rings, Art, Archaeology. Proceedings of the Conference

Scientia Artis 7

 

O.l.v. Pascale Fraiture
Scientia Artis 7
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2011, 376 p.
Taal: Engels
ISBN: 978-2-930054-13-1
Prijs: 40 €*

Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

 

In 2010 organiseerde het KIK het colloquium Tree Rings, Art, Archaeology. Het hoofddoel was om dendrochronologen en vorsers uit andere disciplines - historici, archeologen en kunsthistorici - samen te brengen om van gedachten te wisselen over het "Goede gebruik van de dendrochonologie". Deze colloquiumbundel bevat de bijdragen van auteurs uit 15 Europese landen. Ze verkennen verschillende facetten van het dendrochronologische prisma, met als gedeelde slogan: "voorbij de datum". Dendrochronologie is immers veel meer dan een eenvoudig middel voor datering, en levert uiteenlopende informatie op, doorheen tijd en ruimte, zoals de herkomst van het hout, de ecologie, het klimaat, de omgeving, etc. Deze gegevens moeten niet worden beschouwd als doelen op zich, maar moeten worden geïntegreerd in een globale historische benadering vooraleer ze hun volle betekenis prijsgeven. In de huidige publicatie bevestigen de bijdragen van dendrochronologen en van specialisten in andere domeinen op bijzondere wijze dit gebod: alleen nauwe samenwerkingen tussen de verschillende disciplines kunnen een beredeneerde en gecontextualiseerde verwerking van de informatie opgeleverd door de groeiringen verzekeren. Daarenboven zouden deze samenwerkingen, die volgens ons onmisbaar zijn, moeten leiden tot een betere kennis van het potentieel en van de limieten van de dendrochronologische datering en tot een beter begrip van haar bijdragen. De huidige publicatie, zo hopen we, vormt een belangrijke stap in deze richting. 


Imitation and Illusion
Applied Brocade in the Art of the Low Countries in the Fifteenth and Sixteenth Centuries

Scientia Artis 6

 

Auteurs: Ingrid Geelen & Delphine Steyaert
Scientia Artis 6
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2011, 660 p.
Taal: Engels
ISBN: 978-2-930054-11-7
Prijs: 90 €*

Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

 


In the late Middle Ages luxurious textiles were among the most highly prized indicators of status and wealth and an essential requirement of prestigious secular and ecclesiastical life. The depiction of these sumptuous silks and gold brocades was a crucial element in the visual arts, and their realistic and recognizable representation was a challenge to every artist. Painters and polychromers strove to imitate the fashionable fabrics by using applied brocade, a highly sophisticated form of relief decoration that adhered to panel paintings, murals and sculpture and through the play of light and shadow evoked the dazzling illusion of gold-brocaded cloths.
Imitation and Illusion is the result of a detailed study of applied brocade in the art of the Low Countries. Eleven fascinating and innovative chapters offer an in-depth examination of the historical, geographical, morphological and technical aspects of this cast tin relief technique. New light is also shed on artistic collaboration and workshop practice in the fifteenth and early sixteenth century. The catalogue includes 86 well known and lesser known panel and wall paintings, sculptures, altarpieces, and architectural elements produced between 1420 and 1540, decorated with applied brocade and providing stunning testimony to the visual variety and material magnificence of late-medieval art.
Abundantly illustrated, Imitation and Illusion investigates the artistic production of the fifteenth- and sixteenth-century Low Countries from an intriguing and original perspective. It represents a significant contribution to our understanding of medieval polychromy and will appeal to everyone whose curiosity is aroused by the illusionistic ingenuity of the medieval artist.

 


 



D'Ennion au Val Saint-Lambert. Le verre soufflé-moulé. Actes des 23e Rencontres de l'Association française pour l'Archéologie du Verre

image002_400

 

O.l.v. Chantal Fontaine, met de medewerking van C. Bourguignon en S. Laevers
Scientia Artis 5. Actes de colloque
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2010, 480 p.
Merendeel van de artikels in Frans, enkele artikels in Engels of Duits.

Bekijk de inhoudstafel.
ISBN: 978-2-930054-10-0
Prijs: 60 €*
Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

 

D'Ennion, verrier syro-palestinien du Ier siècle de notre ère, au Val Saint-Lambert, grand atelier verrier de l'Europe moderne, la technique du verre soufflé-moulé traverse quelque vingt siècles de création. Premier colloque international sur ce thème, les 23e Rencontres de l'Association française pour l'Archéologie du Verre organisées en octobre 2008 (AFAV) se prolongent dans ce volume d'Actes richement illustré, accueilli dans la série Scientia Artis de l'IRPA. Suivant un canevas chronologique, une quarantaine de contributions originales y rendent compte de l'actualité de la recherche sur l'histoire du soufflage du verre dans un moule. Résolument pluridisciplinaire, l'ouvrage associe les regards de spécialistes de différents domaines et périodes - archéologie, histoire, chimie et technique, conservation-restauration. Une large place est réservée à des découvertes inédites ou méconnues. Avec son abondante illustration, l'ensemble propose un véritable florilège des productions en verre soufflé-moulé de l'Antiquité à nos jours, et établit de précieux jalons scientifiques pour les recherches futures.


 

Autour de la Madeleine Renders. Un aspect de l'histoire des collections, de la restauration et de la contrefaçon en Belgique dans la première moitié du vingtième siècle

scientia_artis
Redacteurs: D. Vanwijnsberghe, in samenwerking met C. Bourguignon en J. Debergh.
Auteurs: P. Fraiture, S. Laemers, J. Lust, D. Martens, L. Mortiaux, P. Philippot, J.-L. Pypaert, J. Sanyova, S. Saverwyns, D. Vanwijnsberghe.
Scientia Artis 4
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2008, 307 p., 463 ill.
Enkel in het Frans.
Bekijk de inhoudstafel.
ISBN: 978-2-930054-09-4
Prijs: 55 €*
Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

 

Dit recentste deel van de reeks Scientia Artis verscheen op 15 september 2008. Naar aanleiding van de herontdekking van het schilderij Maria Magdalena uit de Renderscollectie wordt in deze publicatie de geschiedenis van deze verzameling en het werk van de restaurateur Jef Van der Veken behandeld. Daarnaast wordt de eerste oeuvrecatalogus van Van der Veken voorgesteld.

Lees de recentie van Jacques Foucart in La Tribune de l'Art van 25 februari 2011.


Lambert Lombard, renaissanceschilder (Luik 1505/06-1566). Interdisciplinaire essays en tentoonstellingscatalogus

image044

Redacteur : G. Denhaene
Scientia Artis 3
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2006.
25 auteurs, 39 artikels, 154 nota's, 534 p., 482 illustraties.
Bekijk de inhoudstafel.
ISBN : 978-2-930054-06-3
Prijs : 40 €*.
Een Franstalige versie bestaat maar is uitgeput.
Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

 

Ter gelegenheid van de 500ste verjaardag van de geboorte van de Luikse renaissanceschilder Lambert Lombard werd een tentoonstelling gewijd aan zijn oeuvre onder het peterschap van de UNESCO. Bij de geëxposeerde werken was ook het ensemble van acht schilderijen uit de abdij van Herkenrode, De Deugdzame vrouwen, dat voor het eerst sinds het einde van de achttiende eeuw terug werd samengebracht.

De publicatie verhaalt over de conservatie en restauratie van deze acht schilderijen in het KIK ter voorbereiding van de tentoonstelling en bevat ook de tentoonstellingscatalogus. Dit boek zal ieder liefhebber van de renaissanceschilderkunst weten te boeien!


Les vitraux de la cathédrale Saints-Michel-et-Gudule de Bruxelles. Histoire, conservation, restauration = De glasramen van de Sint-Michiels-en Sint-Goedelekathedraal te Brussel. Geschiedenis, conservatie en restauratie

image045

Redacteur: I. Lecocq
Auteurs : W. Berckmans, H. Claes, D. de Crombrugghe, P. de Henau, I. Lecocq, A. Royers, Y. Vanden Bemden, C. Van den Wijngaert, H. Wouters
Scientia Artis 2
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 2005, 294 p.
Tweetalig : Nederlands-Frans.
Bekijk de inhoudstafel.
ISBN : 978-2-930054-05-6
Prijs : 30 €*
Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

 

Het tweede deel in de reeks Scientia Artis neemt u mee naar de wereld van de glasramen in de Kathedraal van Brussel, één van de mooiste en best bewaarde ensembles van het land. Het boek behandelt gedetailleerd de restauratiewerkzaamheden. Er wordt ingegaan op de historiek en de techniek van de glasramen, waarbij de resultaten worden getoond van de analyses uitgevoerd op monsters van de glasramen. Het boek is dan ook een nuttig werkinstrument voor specialisten van glasramen, maar is ook bedoeld om de interesse te wekken van het grote publiek voor dit opmerkelijk stuk patrimonium.


Le retable d'Oplinter = Het retabel van Oplinter

image046

Auteurs : R. De Boodt, N. Goetghebeur, J. Jansen, L. Kockaert, J. Sanyova, M. Serck-Dewaide
Scientia Artis1
Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium, Brussel, 1999, 216 p., 34 kleurenafbeeldingen, 66 in zwart-wit.
Tweetalig : Nederlands-Frans.
Bekijk de inhoudstafel.
ISBN : 978-2-930054-02-5
Prijs : 22,35 €*
Bestellen
Ook beschikbaar aan het onthaal van het KIK

 

Het eerste deel van de reeks Scientia Artis is gewijd aan het Passieretabel uit de Sint-Genovevakerk van Oplinter dat nu bewaard wordt in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in het Jubelpark. Dit retabel wordt op een interdisciplinaire wijze bestudeerd binnen de context van de Antwerpse retabels uit de zestiende eeuw. De rijkelijk geïllustreerde publicatie is een must voor specialisten en andere geïnteresseerden.

 

* Verzendingskosten niet inbegrepen.